Đầu tư công vẫn đang chờ giải pháp

20:27' 07/11/2014 (GMT+7)
|

(VnMedia) - GS.TS. Nguyễn Quang Thái, Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh tế Việt Nam cho rằng, tái cấu trúc đầu tư công ở nước ta hiện vẫn chưa có dự án tổng thể, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu khuôn khổ thể chế gắn kết với nhau.

 

Đây cũng là ý kiến chung của nhiều đại biểu tham gia hội thảo “Giải pháp tái cơ cấu đầu tư công trong khuôn khổ đổi mới mô hình tăng trưởng do Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức sáng ngày 7/11/2014.

 

Đầu tư công vẫn dàn trải

 

Tuy được xác định là một trong 3 trọng tâm tái cơ cấu, nhưng tái cơ cấu đầu tư công dù có kết quả bước đầu nhưng rõ ràng là chưa đạt hiệu quả như mong muốn của các nhà hoạch định chính sách.

Hệ số hiệu quả sử dụng vốn đầu tư (ICOR) toàn nền kinh tế giảm từ mức 6,7 giai đoạn 2008-2010 xuống còn 5,53 giai đoạn 2011-2013 cho thấy việc triển khai nguồn vốn đầu tư phát triển theo kế hoạch trung hạn đã bước đầu phân bổ vốn nhà nước một cách tập trung, hiệu quả hơn.

 

Tỷ trọng tổng vốn đầu tư phát triển toàn xã hội so với GDP bình quân giai đoạn 2011-2013 thấp hơn giai đoạn 2006-2011 (31,5% so với 42,7%)…

 

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, mặc dù tình hình tái cơ cấu đầu tư công đã đạt chuyển biến nhất định nhưng vẫn còn chậm; tình trạng đầu tư thiếu hiệu quả, đầu tư dàn trải vẫn tồn tại. Chi ngân sách đã lên tới 72% GDP, chi trả nợ vượt 26% GDP…

 

Thạc sĩ Phó Thị Kim Chi, Ban phân tích và dự báo, Trung tâm phân tích và dự báo kinh tế xã hội Quốc gia (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) nhìn nhận, trong ngắn hạn cả 3 loại hình đầu tư: Đầu tư khu vực nhà nước, đầu tư khu vực tư nhân và đầu tư khu vực FDI đều có tác động tích cực đến tăng trưởng. Trong đó, yếu tố khu vực nhà nước có tác động đến tăng trưởng GDP là cao nhất. Cụ thể, khi đầu tư khu vực nhà nước tăng 1% thì thì GDP có thể tăng 0,03%, trong khi đầu tư khu vực tư nhân và khu vực FDI tăng lên 1% thì tăng trưởng GDP chỉ tăng lên tướng ứng 0,0097% và 0,0054%.

Tuy nhiên, bà Phó Thị Kim Chi nhìn nhận, trên thực tế, đầu tư công của nước ta chỉ có tác động đến tăng trưởng GDP trong ngắn hạn nhiều hơn là trong dài hạn.


  Ảnh minh họa

Cần kỷ luật ngân sách để xử lý nợ công

 

Theo phân tích của TS.Lê Hải Mơ, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách, tỷ trọng dư nợ công/GDP trong thời gian qua liên tục tăng qua từng năm. Cụ thể, tổng số nợ công năm 2011 bằng 50% GDP, các năm 2012, 2013 lần lượt là 50,8% GDP, 54,2% GDP. Dự kiến năm 2014 là 60,3% GDP. Với mức thâm hụt 5,3% năm 2014, 5% năm 2015 thì dự báo tổng số nợ công/GDP năm 2015 là 64,5% GDP. Nếu tính cả 85.000 tỷ trái phiếu thì mức thâm hụt lên tới 7%. Đáng chú ý, tuy đầu tư trực tiếp từ NSNN có xu hướng giảm song đầu tư công đã có xu hướng mở rộng quy mô phát hành trái phiếu Chính phủ mà bản chất của trái phiếu Chính phủ chính là bội chi NSNN và nằm trong tổng nợ công.

 

TS.Lê Hải Mơ cho rằng, Nhà nước đang phải chạy theo thực tiễn bởi hầu như tất cả các dự án đều chậm tiến độ, phải điều chỉnh làm tăng quy mô vốn đầu tư lớn hơn nhiều so với kế hoạch dự kiến. Lại thiếu khuôn khổ thể chế, chế tài đủ mạnh để kiểm tra, giám sát, xử lý các vấn đề phát sinh trong đầu tư công và luôn phải giải quyết những “co giãn thất thường”, để lại những hậu quả không nhỏ. Những bất cập kéo dài lâu nay như tình trạng dàn trải, chậm tiến độ, nợ đọng xây dựng cơ bản… vẫn chưa được xử lý triệt để, việc cắt giảm cơ học đầu tư xây dựng cơ bản càng để lại không ít hậu quả.

 

Hiệu quả tái cơ cấu đầu tư công là giải pháp vừa trực tiếp, vừa gián tiếp, nhưng rất quan trọng để xử lý vấn đề nợ công. TS.Lê Hải Mơ nhấn mạnh về kỷ luật ngân sách và kiến nghị thực hiện giới hạn ngân sách cứng về thâm hụt ngân sách Nhà nước.

 

Trong khi đó, GS.TS. Nguyễn Quang Thái, Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh tế Việt Nam cho rằng, tái cấu trúc đầu tư công ở nước ta hiện vẫn chưa có dự án tổng thể, nguyên nhân chủ yếu là do thiếu khuôn khổ thể chế gắn kết với nhau.

 

“Trong điều kiện cơ chế chưa chuyển đổi nhiều, đang tiếp tục chuyển đổi cần phải lựa chọn để làm sao cho đầu tư hiệu quả hơn. Trong khuôn khổ đầu tư công, cần phải có một hệ thống pháp luật đồng bộ từ đầu tư công đến tài chính công, quản lý nợ công… Tất cả những cái đó phải đồng bộ với nhau và công khai, minh bạch.” – GS.TS Nguyễn Quang Thái nói.

 

Cùng quan điểm trên, TS. Phạm Sỹ An, Viện Kinh tế Việt Nam khuyến nghị, cần có lộ trình tái cơ cấu đầu tư công và công cụ để giám sát tiến trình và giảm quy mô đầu tư công. Theo ông, nên thay đổi tỷ trọng của đầu tư công vào từng lĩnh vực như cung cấp cơ sở hạ tầng, dịch vụ công chất lượng; tăng đầu tư vào giáo dục đào tạo, hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ. Và quan trọng là tăng cường vai trò của người dân, các tổ chức xã hội, các phương tiện truyền thông trong việc giám sát khi thực hiện. Trong đó, sự tham gia của các đối tượng thụ hưởng hay đối tượng chịu ảnh hưởng đến quá trình quyết định, thực hiện các dự án đầu tư công là tiền đề quan trọng.


Vũ Anh