Việt Nam đang tụt hậu so với các nước trong khu vực?

08:18' 15/11/2015 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Sau 20 năm gia nhập ASEAN, Việt Nam vẫn chấp nhận nằm trong nhóm 4 nước Campuchia, Lào, Myanmar và Việt Nam (CLMV). Thậm chí, khoảng cách giữa tăng trưởng kinh tế của chúng ta so với các nước trong khu vực cũng đang giãn ra.

Tốc độ tăng trưởng của Việt Nam thua Lào, Campuchia

Cuộc hội nhập mang tên “Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)” được dự kiến sẽ hình thành vào cuối năm 2015 và đây được xem như bước ngoặt đánh dấu sự hội nhập khu vực một cách toàn diện của các nền kinh tế Đông Nam Á, hướng tới mô hình cộng đồng kinh tế - an ninh - xã hội. Nếu được thành lập, AEC sẽ là thị trường chung có quy mô lớn với hơn 600 triệu dân và tổng GDP hàng năm vào khoảng 2.000 tỷ USD. Trong đó, Việt Nam chiếm tỷ trọng khoảng 7,36% kim ngạch xuất khẩu và 8,5% kim ngạch nhập khẩu.

Với quy mô lớn như vậy, nhưng đến thời điểm này khi năm 2015 đã sắp qua đi, AEC dường như vẫn chưa thu hút được sự chú ý thích đáng của người dân, doanh nghiệp và chính quyền các cấp.

Bà Phạm Chi Lan - chuyên gia kinh tế cho biết, trong kết nối có 3 lĩnh vực quan trọng chúng ta cần quan tâm đó là thể chế, con người và hạ tầng, tuy nhiên, vị chuyên gia này cho biết, bà từng khá giật mình vì tháng 6 vừa qua, Văn phòng Quốc hội mới mời bà tham dự Hội thảo với nội dung làm thế nào để hài hoà hệ thống luật pháp với ASEAN. Đây là việc làm quá muộn màng.

“Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)” được dự kiến sẽ hình thành vào cuối năm 2015 và đây được xem như bước ngoặt đánh dấu sự hội nhập khu vực một cách toàn diện
Cuộc hội nhập mang tên “Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC)” được dự kiến sẽ hình thành vào cuối năm 2015 và đây được xem như bước ngoặt đánh dấu sự hội nhập khu vực một cách toàn diện 

Theo bà Lan, khoảng cách giữa Việt Nam với các nước ASEAN đang giãn ra. Bằng chứng là các nước Campuchia, Lào đang có sự cải cách tốt, tốc độ tăng trưởng đang cao hơn Việt Nam. Cùng với đó, khoảng cách giữa Việt Nam với các nước có trình độ phát triển đang rất xa. “Sau 20 năm gia nhập ASEAN, Việt Nam vẫn chấp nhận nằm trong nhóm 4 nước CLMV", bà Lan nói.

Bà Lan cũng cho rằng, khi xác định đổi mới tư duy và nhận thức cần định vị lại, 9 nước còn lại trong khối ASEAN có tầm quan trọng như thế nào trong số 57 nước Việt Nam tham gia FTA. Và Việt Nam nên nhìn nhận lợi ích của mình khi gia nhập FTA là xuất khẩu và đầu tư, do đó tỷ lệ hưởng lợi từ AEC với các nước thành viên ASEAN là thấp so với các FTA khác. "Việt Nam phải làm thế nào để biến tiềm năng thành năng lực thật sự để phát triển, vì thời gian không chờ đợi ai", bà Lan nhấn mạnh.

Việt Nam  cần tiếp tục cải thiện chất lượng thể chể

Theo ông Võ Trí Thành - nguyên Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương, AEC được cấu thành với 4 trụ cột gồm thị trường và cơ sở sản xuất chung, khu vực kinh tế cạnh tranh, phát triển kinh tế công bằng, hội nhập vào nền kinh tế toàn cầu. Nhưng yếu tố này được hậu thuẫn bởi cả lý thuyết và bối cảnh mới đối với hội nhập khu vực.

Theo phân tích của ông Thành, tự do hóa thương mại hiệu quả như AEC phải đi kèm với tạo thuận lợi thương mại và đầu tư, cũng như giảm chi phí gắn với dịch vụ. Ngoài ra, một hành lang có thể thúc đẩy quá trình tích tụ và phân tán theo cách thức thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển.

Vị chuyên gia này cũng cho rằng, hội nhập thể chế hóa Đông Á không thể thành công nếu không củng cố hội nhập Asean. Và hội nhập Asean không thể thành công nếu khoảng cách phát triển ngày càng rộng.

Đưa ra kiến nghị cho vấn đề này, ông Thành cho rằng cần có những kết nối về thể chế. Hỗ trợ quá trình xây dựng AEC và thực hiện kết nối Asean, nhất là phát triển và nhận diện các chương trình nâng cao năng lực cho CLMV. Ngoài ra, một vài lĩnh vực trong kết nối thể chế phải được coi là nền tảng để “dàn xếp ổn thỏa” những mâu thuẫn giữa các cam kết trong Asean gồm quy trình thủ tục hải quan, các thỏa thuận về giao thông, tiêu chuẩn và hợp quy…

Trong khi đó, ông Masahiro Kawai - đại diện Trường chính sách công - Đại học Tokyo cho biết, một trong những động lực chính cho quá trình phát triển nhanh ở Đông Á, kể cả Asean là mở rộng thương mại và đầu tư nước ngoài. Và hội nhập kinh tế ở khu vực Đông Á mang lại tiềm năng thị trường lớn, cũng như phát triển kinh tế cho tất cả các nước tham gia.

Tuy nhiên, để tạo ra một thị trường và một cơ sở sản xuất thông qua chuyển Asean thành nền kinh tế lớn, ông Masahiro Kawai cho rằng, Asean cần hình thành một AEC thực sự hợp nhất và tiếp tục làm sâu rộng hội nhập nội khối.

Theo ông Masahiro Kawai, để mở rộng thương mại và thu hút FDI, các nền kinh tế thành viên Asean cần tiếp tục giảm thuế, các rào cản phi thuế phí sau đường biên giới và gây vướng mắc trong kinh doanh thương mại dịch vụ, thu hút FDI. “Thúc đẩy các FTA chính là tâm điểm cho thúc đẩy thương mại và FDI. Các thành viên Asean cần tiếp tục cải thiện chất lượng thể chế, đầu tư nhiều hơn vào cơ sở hạ tầng và giải quyết những quy định và thực tế trong nước gây hạn chế hoạt động kinh tế tư nhân”, ông Masahiro Kawai nhấn mạnh.