Cần "cái bắt tay" thật chặt giữa nhà khoa học và doanh nghiệp

14:50' 21/11/2015 (GMT+7)
|

(VnMedia) – Theo Bộ trưởng Nguyễn Quân, để đẩy mạnh ứng dụng khoa học sáng tạo vào thực tiễn, cái bắt tay thật chặt giữa nhà khoa học và doanh nghiệp được xem là con đường tốt nhất... 

Doanh nghiệp vừa và nhỏ đông nhưng chưa đủ mạnh

Tại Hội thảo “Doanh nghiệp với ứng dụng khoa học sáng tạo: Từ chính sách đến thực tiến” vừa được diễn ra, ông Tô Hoài Nam – Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam cho biết, hiện khu vực tư nhân có tốc độ tăng trưởng bình quân 155%/năm, gấp 13,96 lần giai đoạn 2006 – 2014. Sử dụng vốn đầu tư khu vực tư nhân/doanh nghiệp nhỏ và vừa tăng 3,04 lần, khu vực Nhà nước tăng 2,63 lần, FDI tăng 4,04 lần.

Cũng theo thông tin của Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, hiện cả nước đang có 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa, chiếm 97,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Nếu tính cả 3,5 triệu hộ kinh doanh cá thể, làng nghề và 138.000 hợp tác xã, trang trại thì lực lượng doanh nghiệp là vô cùng đông đảo.

Những hạn chế về vốn, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ tiến tiến… đang khiến quy mô vốn của các đơn vị nhỏ dần.
Những hạn chế về vốn, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ tiến tiến… đang khiến quy mô vốn của các đơn vị nhỏ dần.

Theo ông Nam, trong bối cảnh hội nhập sâu, rộng nền kinh tế hiện nay, bên cạnh những thuận lợi, khối doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với không ít khó khăn do khả năng cạnh tranh còn thấp, trong đó có vấn đề về ứng dụng khoa học – công nghệ để nâng cao giá trị sản phẩm. Bởi thực tế cho thấy, việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ sẽ giúp cho doanh nghiệp tăng được chất lượng sản phẩm, gia tăng sức cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu.

Ông Nam đánh giá, những hạn chế về vốn, nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ tiến tiến, kỹ năng quản trị bài bản, tiếp cận tín dụng và bảo lãnh, tìm kiếm thị trường, hỗ trợ thông tin… đang khiến xu thế “nhỏ dần” về qui mô tại nhiều doanh nghiệp. Đặc biệt, hoạt động thiếu sự phân công, cộng với tâm lý, tập quán "gia đình chủ nghĩa, quan hệ, thân hữu" khiến "căn bệnh không thể tự lớn" của khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa kéo dài.

Một thách thức nữa cũng được Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam đưa ra trong bối cảnh đất nước đang hội nhập cao, đó là sự cạnh tranh yếu ớt và sự ỷ lại bảo hộ của các doanh nghiệp Việt.

“Tiêu dùng nội địa bị hàng nhập khẩu lấn át, xuất khẩu sụt giảm do khó cạnh tranh về giá, về chất lượng, mẫu mã (hàng nông sản). Doanh nghiệp trong nước chủ yếu vẫn là lắp ráp, gia công với giá trị gia tăng thấp, phải vay mượn thương hiệu nước ngoài như da giày, dệt may, nông sản) nên luôn thua thiệt. Đặc biệt, một số lĩnh vực ngành hàng thuộc dư địa hoạt động doanh nghiệp nhỏ và vừa đã và đang lâm vào đình đốn, áp lực với thực thi các cam kết hội nhập, khiến nguy cơ kiện tụng, tranh chấp thương mại rất phức tạp”, ông Nam nói.

Cần thay đổi và ứng dụng khoa học công nghệ

Trong bối cảnh nền kinh tế đang ngày càng mở rộng như hiện nay, việc doanh nghiệp Việt luôn phải đương đầu cạnh tranh với những công ty hàng đầu thế giới có công nghệ tiên tiến, được xem là thách thức vô cùng khó khăn. Hơn lúc nào hết, công cuộc thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo được xem như yếu tố cốt lõi, giúp doanh nghiệp có thể trụ vững trên thương trường.

Theo chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ, thúc đẩy hoạt động khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là yếu tố cốt lõi, trụ cột hàng đầu để phát triển nền kinh tế tri thức ở Việt Nam, qua đó giúp nền kinh tế tăng năng suất lao động, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh. Đồng thời nó khắc phục những hạn chế như năng suất lao động thấp,  chất lượng thấp, thu nhập thấp.

Cũng theo ông Hồ, Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) chuẩn bị được thông qua sẽ là một cơ hội lớn nếu chúng ta vượt qua được các thách thức về sức cạnh tranh trên cơ sở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Liên quan đến vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân cho biết, Việt Nam không thiếu những công trình có tính ứng dụng cao, thế nhưng việc triển khai ứng dụng các nghiên cứu đó vào thực tiễn sản xuất lại là con đường còn dài và khó khăn.

Đưa ra nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, Bộ trưởng Nguyễn Quân cho biết, do các nghiên cứu ứng dụng này cần có sự phối hợp liên ngành và đa ngành, trong khi các nghiên cứu mới chỉ tập trung vào chuyên môn sâu và chuyên ngành hẹp.

“Thị trường khoa học công nghệ hiện nay mới được hình thành, cơ chế chính sách và thông tin khoa học chưa hoàn thiện. Một trong những nguyên nhân quan trọng là tình trạng thiếu kết nối giữa nhà khoa học và doanh nghiệp, khiến nhiều sản phẩm nghiên cứu hữu ích, có giá trị thực tiễn cao nhưng không có địa chỉ chuyển giao”, Bộ trưởng Nguyễn Quân nói.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Quân, để đẩy mạnh ứng dụng khoa học sáng tạo vào thực tiễn, cái bắt tay thật chặt giữa nhà khoa học và doanh nghiệp được xem là con đường tốt nhất để thương mại hóa các công trình khoa học. Mối quan hệ giữa doanh nghiệp và các nhà khoa học phải là mối quan hệ biện chứng.

Đặc biệt, các nhà khoa học phải nghiên cứu cái gì doanh nghiệp cần, chứ không phải nghiên cứu cái nhà khoa học muốn, phải tạo ra các sản phẩm có tính ứng dụng cao và phục vụ đời sống nhân dân thì mới thu hút được đầu tư doanh nghiệp.

Ngược lại, doanh nghiệp cũng cần có sự chủ động trong nâng cao trình độ và ứng dụng khoa học và công nghệ vào sản xuất. Doanh nghiệp phải là nơi sử dụng, phải là trung tâm biến các ý tưởng nghiên cứu thành sản phẩm xã hội.

Để tạo điều kiện thúc đẩy mối quan hệ hai chiều giữa doanh nghiệp và nhà khoa học, Bộ trưởng Nguyễn Quân cho rằng, Nhà nước cũng cần tiếp tục hoàn thiện chính sách pháp luật để hỗ trợ cho doanh nghiệp trong việc chuyển giao công nghệ, tạo điều kiện cho doanh nghiệp có nhiều cơ hội hơn để tiếp xúc với các nghiên cứu khoa học, công nghệ tiên tiến…