Rượu bia là chất gây nghiện, không thể bảo vệ cho quyền quảng cáo tiếp thị rượu bia!

09:24, 06/05/2019
|

(VnMedia) - Cồn là chất gây nghiện và là nguyên nhân gây ra gần 200 loại bệnh, trong đó có ung thư. 97% lượng cồn nguyên chất tiêu thụ ở Việt Nam là từ bia, thế nhưng, loại hàng hóa độc hại này đang bị thả nổi cho quảng cáo, tiếp thị.

quảng cáo rượu bia
Quảng cáo, tiếp thị, khuyến khích sử dụng rượu bia phải được coi là có tội

Khi nói đến những vụ tai nạn, những loại bệnh ung thư, những vụ hiếp dâm hay bạo hành… người ta thường chỉ nghĩ đến rượu. Thế nhưng, trên thực tế, 97% lượng cồn nguyên chất tiêu thụ ở Việt Nam là từ bia (tuy đây là con số chính thức chưa tính đến rượu tự nấu). Riêng con số này cho thấy, bia là “tội đồ” chính trong việc lượng tiêu thụ bia rượu liên tục tăng cao ở Việt Nam trong những năm qua.

"Lúc đầu chỉ là một cốc bia, rồi tăng dần lên 2 cốc, 3 cốc. Không chỉ uống bia nhiều cũng gây say, mà người uống bia lâu ngày sẽ thấy bia chỉ đáng để giải khát, họ bắt đầu tìm đến rượu để thỏa mãn đòi hỏi chất cồn trong cơ thể" - một bác sĩ cho biết.

Điều đáng nói là từ nhận thức của người dân cho đến các chính sách, pháp luật hiện đang bỏ lọt loại đồ uống nguy hiểm này khi để mặc cho giới trẻ dễ dàng tiếp cận và tiêu thụ.

Trong khi ý thức của đại đa số người dân vẫn cho rằng “làm vài cốc bia” là vô hại, thì việc xây dựng một dự luật đủ mạnh để ngăn ngừa sự tiếp cận dễ dàng và làm giảm lượng tiêu thụ bia là một điều hết sức cần thiết. Tuy nhiên, việc này đã và đang không được nhìn nhận đúng đắn từ chính những người làm luật.

Đơn cử như những phát biểu góp ý xây dựng luật của một số đại biểu Quốc hội.

Luật không nên giảm nhu cầu về đồ uống có cồn nói chung vì nó sẽ ảnh hưởng đến những người uống có trách nhiệm và việc kinh doanh hợp pháp, chân chính. Nếu có quá nhiều hạn chế vì áp vào đồ uống có cồn hợp pháp. Ví dụ, như thời gian, phương thức bán hàng nghiêm ngặt, cấm quảng cáo và các hoạt động xúc tiến thương mại v.v...” – Đại biểu Quốc hội Phan Thái Bình (Quảng Nam).

Các quy định cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đối với rượu, bia, ngoài ra bàn về các quy định cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại, tài trợ đối với rượu, bia, các chuyên gia cho rằng cấm, hạn chế quảng cáo, khuyến mại, tài trợ sẽ không có tác dụng làm giảm thiểu hành vi lạm dụng đồ uống có cồn tại Việt Nam mà sẽ dẫn tới những thiệt hại đáng kể cho phát triển du lịch, kinh tế và xã hội của Việt Nam" - Đại biểu Quốc hội Trần Văn Huynh  (Kiên Giang).

"Tại Điều 34 khoản 5 có quy định: "Cơ sở bán rượu, bia phải có biện pháp kiểm soát độ tuổi của người mua rượu, bia để phòng ngừa việc bán rượu, bia cho người dưới 18 tuổi". Tôi đề nghị luật không quy định khoản này mà giao cho Chính phủ quy định các biện pháp kiểm soát độ tuổi của người mua rượu, bia để thống nhất trên toàn quốc, như vậy mới phù hợp" - Đại biểu Quốc hội Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định).

Nội dung dự luật đang có một sự đánh đồng giữa việc phòng, chống tác hại giữa rượu và bia, giữa rượu vang, rượu nhẹ với rượu nặng. Theo tôi, có 3 vấn đề chính đặt ra trong việc phòng, chống rượu, bia này, tức là giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại của rượu, bia. Theo thứ tự logic thì phải ưu tiên giảm tác hại trước, sau đó giảm cầu, cuối cùng mới đến giảm cung. Dự thảo luật hiện nay đang đưa giảm cung lên trước, trong khi rượu, bia vẫn là sản phẩm hợp pháp, là một loại thực phẩm. Do đó, tôi đề xuất luật bổ sung thêm một số vấn đề phòng, chống tác hại và điều chỉnh lại Chương II, III, IV cho phù hợp, logic, đó là giảm tác hại trước, sau đó giảm cầu, cuối cùng mới đến giảm cung" - Đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình (Trà Vinh)

Nhà nước kiểm soát khâu sản xuất, lưu thông; người uống tự kiểm soát uống thế nào là đủ, uống ở đâu đúng chỗ. Có lúc con người cần say, đấy là một nhu cầu xã hội. Nếu tôi say ở góc nhà tôi và không ảnh hưởng tới ai thì đó là điều bình thường... “Tôi cho rằng tên gọi Luật phòng, chống tác hại của rượu, bia nghe phản văn hóa. Sự tồn tại của rượu, bia cho đến nay như là một trong những di sản lớn nhất, lâu đời nhất của nhân loại mà chúng ta cần phải có thái độ văn hóa” - Đại biểu Dương Trung Quốc nói.

Ông Dương Trung Quốc cũng nói trên tờ báo của Hội đồ uống rằng: “trong các loại thức uống của chúng ta thì không có thức uống nào đáp ứng đủ các nhu cầu, cung bậc cảm xúc của con người như rượu, bia, bởi đó là thức uống không thể thiếu trong mỗi khi chia sẻ với nhau chuyện vui, chuyện buồn, thắp hương tổ tiên dịp lễ tết, gặp gỡ đối tác, tiếp khách thì không thể thiếu các sản phẩm rượu, bia. Do vậy, chúng ta không thể nhìn rượu, bia như thức uống thông thường để giải khát mà cần hiểu nó chứa trong đó là bề dày văn hóa, lễ nghĩa trong cuộc sống và trong giao tiếp”.

Thậm chí, phát biểu trên tạp chí đồ uống mà ông Quốc làm Chủ biên, vị đại biểu này còn e ngại Luật Phòng chống tác hại của rượu bia “trói tay trói chân” các nhà sản xuất rượu bia.

Cùng tư tưởng này, đại biểu Vũ Trọng Kim khi thảo luận về dự án Luật còn hài hước kể: "Nhiều năm trước Ban tuyên giáo Trung ương Đoàn tổ chức hội nghị tại Cần Thơ về cấm sản xuất và dùng rượu bia. Bữa liên hoan cuối cùng không dùng tý rượu bia nào và không khí rất buồn. Ngay hôm đó, mấy ông Tỉnh đoàn, Thành đoàn xách can lên tầng thượng ngồi nhậu với vài trái cóc xanh, uống hết mấy lít chả ai say và không khí khác hẳn".

Nhiều quy định trong dự thảo luật lại tập trung vào hạn chế thương mại thay vì bảo vệ sức khỏe hay kiểm soát hành vi của người sử dụng rượu bia. Ông đề nghị Ban soạn thảo cần xem xét và đánh giá khách quan những điểm tốt của rượu, bia thay vì “khai tử” rượu, bia” – Đại biểu Quốc hội Đỗ Văn Vẻ (Thái Bình) cũng phát biểu trên quan điểm bảo vệ doanh nghiệp sản xuất rượu bia.

Mặc dù có rất nhiều đại biểu, nhiều chuyên gia đã vì sức khỏe của người dân, kiên trì lên tiếng ủng hộ các biện pháp mạnh mẽ để giảm thiểu lượng tiêu thụ rượu bia nhưng những phát biểu nói trên của các đại biểu trước diễn đàn Quốc hội hoặc trên các phương tiện thông tin đại chúng đã có một sức mạnh khủng khiếp. Do vậy, những điều khoản mạnh mẽ như kiểm soát quảng cáo tiếp thị rượu bia, giới hạn điểm bán, giờ bán, độ tuổi... đã bị đưa ra khỏi phiên bản mới nhất của dự thảo Luật phòng chống tác hại của rượu bia. Đây thực sự là một thắng lợi của ngành công nghiệp phi nhân bản - ngành sản xuất rượu bia, và ngược lại, là sự thất bại của những người bào vệ cho quyền lợi về sức khỏe của người dân.

Tuy nhiên, trong cái rủi có cái may. Những vụ tai nạn thương tâm liên tiếp xảy ra gần đây có nguyên nhân từ việc sử dụng rượu bia đã khiến dư luận choàng tỉnh. Một sự lo lắng lan tỏa đến toàn xã hội, khiến cho ban soạn thảo một lần nữa mạnh mẽ đề nghị Chính phủ và Quốc hội đưa trở lại dự thảo Luật những biện pháp chế tài cụ thể nhằm làm giảm lượng tiêu thụ rượu bia nói chung, và ngăn chặn sự dễ dàng tiếp cận rượu bia của giới trẻ nói riêng.

Cần phải nhắc lại, rượu bia là những hàng hóa tiêu dùng không bình thường gây nhiều tác hại về mặt sức khỏe, kinh tế và xã hội, nhưng lợi nhuận của các doanh nghiệp rượu bia lại phụ thuộc vào việc mở dộng thị trường trong khi mục tiêu của y tế công cộng là giảm cầu. Do vậy, quyền lợi y tế công cộng và quyền lợi của doanh nghiệp là đối nghịch, không thể dung hòa.

Không thể tiếp tục quan điểm "tuyên truyền ý thức người dân về sử dụng rượu bia" trong khi tiếp tục "tạo thuận lợi cho doanh nghiệp rượu bia phát triển".

Xin được dẫn ở đây ý kiến của bác sĩ Phạm Anh, nguyên Giám đốc tổ chức Nhịp cầu sức khỏe: "Không chỉ những kẻ ép uống mà cả những kẻ khuyến khích uống rượu bia thông qua các hình thức quảng cáo khuyến mại đang tràn ngập đường phố và những kẻ ủng hộ/ bảo vệ các hình thức quảng cáo đó cũng có tội và tội nặng hơn nhiều vì sự khuyến khích này tác động đến số đông!".

Xuân Hưng


Ý kiến bạn đọc