Luật phòng chống tác hại rượu bia bị "giằng xé" giữa lợi ích kinh tế và sức khỏe người dân

15:58' 08/11/2018 (GMT+7)
|

(VnMedia) - "Trong quá trình tranh luận tại các diễn đàn về dự thảo Luật phòng chống tác hại của rượu bia, đã có sự "giằng xé" giữa lợi ích về mặt sức khỏe và mặt lợi ích về kinh tế, trong đó thông tin được đưa ra công luận phần nhiều phản ánh ý kiến của các DN..." - Vụ trưởng Vụ Pháp chế Bộ Y tế nói.

Ngày mai (9/11), lần đầu tiên, dự thảo Luật phòng chống tác hại của rượu bia sẽ được trình trước Quốc hội. Trước sự kiện quan trọng này, ngày 8/11, hội thảo về cam kết quốc tế của Việt Nam liên quan đến phòng, chống tác hại của rượu, bia khuyến nghị của các tổ chức phi chính phủ đối với dự án luật phòng, chống tác hại của rượu bia đã được Bộ Y tế tổ chức.

Chia sẻ tại Hội thảo, ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cho biết, tác hại của rượu bia về sức khỏe có thể phải lâu dài mới thấy, nhưng trước mắt, những tác hại trong khía cạnh kinh tế, xã hội, giao thông… thì có thể thấy ngay.

Dẫn chứng những vụ việc như đau lòng như có trường hợp khi người bố chết, cháu bé đã khóc: “Bố ơi tại sao bố lại uống rượu?”, ông Quang nói: “Người cha này chết do nghiện rượu. Lúc sống, có bao nhiêu tiền của gia đình ông ấy mang đi mua rượu hết, có thức ăn của con cũng mang ra nhậu khiến gia đình nghèo khổ, rồi say rượu đánh vợ con… và cuối cùng chết” - ông Quang chia sẻ, đồng thời nhắc đến những vụ việc gây chú ý dư luận gần đây như vụ người phụ nữ say rượu đâm xe hàng loạt ở TP. Hồ Chí Minh, vụ người lái xe Inova sau khi uống rượu bia đã đi nhầm đường rồi lùi xe gây tai nạn ở Thái Nguyên…

tác hại của rượu bia
Luật phòng chống tác hại của rượu bia: "Giằng xé" giữa lợi ích kinh tế và sức khỏe người dân - ảnh minh họa

Theo ông Quang, trong thời gian vừa qua, nhiều hội thảo, diễn đàn để thảo luận về dự án luật phòng chống tác hại của rượu bia đã diễn ra. Tuy nhiên, sau đó, các ý kiến được đăng tải chủ yếu là ý kiến của doanh nghiệp.

“Trong quá trình thảo luận, tranh luận tại các diễn đàn đó, đã có sự “giằng xé” giữa lợi ích về mặt sức khỏe và mặt lợi ích về kinh tế, trong đó thông tin được đưa ra công luận phần nhiều phản ánh ý kiến của các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất rượu bia, còn các ý kiến của các tổ chức quốc tế như tổ chức Y tế thế giới (WHO), quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF), Liên minh chính sách đồ uống có cồn toàn cầu (GAPA), Tổ chức Nhịp cầu sức khỏe (Health Bridge Canada), Liên minh nếp sống lành mạnh (IOGT), Liên minh phòng chống các bệnh không lây nhiễm  Việt Nam…. và ý kiến của các chuyên gia về y tế, sức khỏe lại ít đươc nhắc đến, ít được quan tâm” - ông Quang nêu thực tế đáng chú ý.

Ông Quang cũng thẳng thắn chỉ rõ, các doanh nghiệp rượu bia luôn phản ứng trái chiều đối với cả 3 khuyến cáo của tổ chức y tế thế giới.

Trong khi đó, đối với các đại biểu Quốc hội, ông Quang cho rằng, những người coi trọng lợi ích về kinh tế thì sẽ phát biểu coi nhẹ lợi ích về sức khỏe. “Hãy nhìn các đại biểu, ai đóng góp ý kiến cho sức khỏe, ai đóng góp ý kiến cho kinh tế là thấy ngay. Cần cân bằng về hai loại lợi ích này nhưng việc bảo vệ sức khỏe của người dân phải đặt lên cao nhất trong luật” - ông Quang nhấn mạnh.

Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) cũng chi sẻ thêm: “Hiện đang có nhiều ý kiến khiến cho tôi có cảm giác luật của chúng ta ngày càng yếu đi; ví dụ như tên của luật đã được Quốc hội đưa vào Dự thảo Luật và Chính phủ cũng đã quyết định đưa ra trình Quốc hội, đó là “Luật phòng chống tác hại của rượu bia”, nhưng các doanh nghiệp lại muốn thêm chữ “lạm dụng” vào, khiến người dân nghĩ rằng phải đến khi lạm dụng thì mới cần chống, nhưng để đến lúc đó thì đã muộn rồi".

Ông Quang cũng cho biết, có hiện tượng doanh nghiệp nhờ cả các nhà văn hóa, nhà sử học để nghiên cứu và nói về văn hóa uống rượu bia, rồi tác dụng tốt của rượu bia nếu không lạm dụng…  nhưng trên thực tế, ngay cả khi chưa lạm dụng (chưa nghiện) thì đã có thể có những tác hại ngay trước mắt, ví dụ như uống quá đà tự gây tai nạn hoặc gây tai nạn cho người khác.

Hội thảo
Ông Nguyễn Huy Quang, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Bộ Y tế) tại Hội thảo

6 kiến nghị quan trọng đối với Luật phòng chống tác hại của rượu, bia

Trước thực tế đó, các tổ chức đó đã có tổng cộng 10 thư kiến nghị/góp ý gửi tới lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ, trong đó có các tổ chức đã phải gửi tới 2 lần (WHO, GAPA, HealthBridge Canada NCDs-VN)

Trong các kiến nghị, đáng chú ý có sự “lo ngại về sự can thiệp của ngành công nghiệp rượu bia làm giảm hiệu quả của những quy định pháp luật, và tạo ra những kẽ hở sẽ làm suy yếu hiệu quả của pháp luật.”

Các kiến nghị khác bao gồm: Kêu gọi Chính phủ thực thi các chính sách phòng, chống tác hại của rượu bia hiệu quả/tốt nhất được Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo; Bảo đảm tính khoa học, khách quan và luôn đặt lợi ích bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển bền vững đất nước lên ưu tiên hàng đầu trong xây dựng luật; Kiến nghị thông tin liên quan tới phát triển chính sách phòng chống tác hại của rượu bia từ hội nghị cấp cao của đại hội đồng liên hiệp quốc 27/9/2018 cần được phổ biến rộng rãi tới các đại biểu Quốc hội…

Ngoài ra, còn có các góp ý khác của một số tổ chức đối với dự thảo Luật.

Cụ thể, đề nghị giữ tên Luật như đề xuất của Chính phủ là “Luật phòng, chống tác hại của rượu, bia) với những lý do như: Không có ngưỡng an toàn cho sử dụng rượu bia; mục tiêu của Luật là điều chỉnh, phòng ngừa mặt tác hại do sử dụng rượu bia, vì vậy quy định các biện pháp phòng, chống tác hại liên quan đến giảm cung, giảm cầu và giảm tác hại; thay đổi sang tên khác như luật phòng, chống tác hại của lạm dụng rượu, bai là chệch mục tiêu và đối tượng tiếp cận, phá vỡ kết cấu khoa học của các chiến lược cần có trong nội dung dự luật.

Về kiểm soát, quảng cáo, khuyến mại hay tài trợ, các tổ chức góp ý: Các chính sách phòng chống tác hại của rượu bia hiệu quả/tốt nhất cần được củng cố trong dự thảo Luật. Theo đó, ngoài những quy định hiện nay được đề cập trong dự thảo cần được bổ sung hoặc điều chỉnh theo hướng cấm quảng cáo, khuyến mại tài trợ, quy định hạn chế tính có sẵn của mặt hàng rượu bia và sự tiếp cận với đối tượng dưới 18 tuổi.

Các tổ chức cũng kiến nghị cần có nguồn kinh phí bền vững để thực thi Luật, đưa Luật vào cuộc sống và tổ chức nguồn kinh phí theo hình thức tạo quỹ nâng cao sức khỏe bằng trích phần trăm thuế tiêu thụ đặc biệt mặt hàng rượu bia, thực hiện quản lý theo đúng nguyên tắc khoa học lập và phát triển quỹ cho triển khai phòng chống tác hại rượu bia trong nội dung của phòng chống bệnh không lây nhiễm và chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Xuân Hưng

Thông tin thời tiết
25°9° - 18°Trời đẹp
  • 19/12

    9° - 21°

  • 20/12

    9° - 21°

  • 21/12

    9° - 21°

  • 22/12

    13° - 21°