"Nóng" tại Kỳ họp XIV: Quản lý vốn ở doanh nghiệp nhà nước vẫn chưa hiệu quả!

08:26, 31/05/2018
|

(VnMedia)- Đến cuối năm 2016 cả nước vẫn còn trên 580 doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn nhà nước và nhiều doanh nghiệp khác nhà nước có cổ phần, dàn trải trên nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Các đại biểu cũng chỉ ra vấn đề quản lý vốn chủ sở hữu chưa hiệu quả.

Ngày 28/5, tại hội trường kỳ họp Quốc hội thứ 5, Quốc hội khóa XIV, các đại biểu đã nghe báo cáo về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2016.

Từ báo cáo giám sát và thảo luận tại Nghị trường của Quốc hội cho thấy, công tác cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2016, công tác đã đạt được nhiều kết quả, cổ phần hóa được 571 doanh nghiệp và bộ phận doanh nghiệp. Trong đó giai đoạn 2011-2015 là 508 doanh nghiệp và bộ phận doanh nghiệp, đạt 98,1% kế hoạch đặt ra. Việc phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng đăng ký giao dịch, niêm yết của các doanh nghiệp cổ phần hóa trên thị trường chứng khoán đã tác động tích cực đến sự phát triển của thị trường chứng khoán. Nhưng, đến cuối năm 2016 chúng ta vẫn còn trên 580 doanh nghiệp nhà nước nắm giữ 100% vốn nhà nước và nhiều doanh nghiệp khác nhà nước có cổ phần, dàn trải trên nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Các đại biểu cũng chỉ ra vấn đề quản lý vốn chủ sở hữu chưa hiệu quả.

Cùng nhìn lại những phát biểu này.

Tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước còn cao!

Theo đại biểu Leo Thị Lịch, vấn đề bảo toàn vốn của doanh nghiệp nhà nước, cho đến nay, hầu hết các 

Mô tả ảnh.
Đại biểu Leo Thị Lịch- Bắc Giang

doanh nghiệp nhà nước thực hiện các chính sách, chế độ tài chính quy định, chỉ bảo toàn vốn về tài sản, giá trị trên sổ sách. Còn trên thực tế, do không tính toán bù đắp được yếu tố trượt giá cũng như các hao mòn tài sản vô hình cần bù đắp, cho nên sau một thời gian hàng chục năm hoạt động thì vốn của doanh nghiệp bị co hẹp theo giá trị về con số ghi trên sổ tài sản thì không thay đổi, nhưng giá trị thực tế tài sản hiện vật của vốn đó giảm nhiều lần, thậm chí có đơn vị gần như mất hết.

Như vậy, chính sách khấu hao, bảo toàn vốn nhà nước cần phải được nghiên cứu xem xét lại để làm sao vốn lúc này là một chiếc ô tô nhưng 10 20 năm sau vốn đó vẫn phải đủ giá trị để mua một chiếc xe có tính năng tương đương, có như vậy mới bảo toàn được về mặt hiện vật của vốn, tài sản trong doanh nghiệp nhà nước.

Đại biểu Trần Văn Minh (Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Ninh) cho rằng: Tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ ở các công ty cổ phần còn cao, sự tham gia của các nhà đầu tư chiến lược còn rất hạn chế. Tuy tỷ lệ số doanh nghiệp nhà nước được cổ phần hóa đạt cao như đã trình bày ở trên nhưng theo số liệu bán cổ phần lần đầu của 426 doanh nghiệp trong tổng số vốn điều lệ nhà nước vẫn tiếp tục nắm giữ đến 81,1%, có đến 70% doanh nghiệp nhà nước nắm giữ trên 90%. 

Đại biểu Trần Văn Minh- Quảng Ninh
Đại biểu Trần Văn Minh- Quảng Ninh

Theo tôi, kết quả đó chưa đạt với yêu cầu của việc tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước. Khi tỷ lệ sở hữu của cổ đông tăng họ mới có nhiều động cơ cải thiện kết quả hoạt động của doanh nghiệp và cũng chỉ khi đó họ mới có thực quyền trong việc tham gia cải cách và đổi mới mô hình quản trị doanh nghiệp. Trong số chưa đầy 20% vốn điều lệ sau bán cổ phần lần đầu do các thành phần kinh tế ngoài nhà nước nắm giữ, các nhà đầu tư chiến lược cũng chỉ chiếm 7,3%.

Việc tăng tỷ trọng tham gia của các nhà đầu tư chiến lược là cực kỳ quan trọng, bởi họ không phải chỉ mang lại nguồn tài chính mà thực sự họ mới là người đem lại cho doanh nghiệp về công nghệ và kỹ năng quản trị hiện đại về thị trường mới và mạng lưới phân phối mạnh. Qua đó, mới đóng góp tích cực được cho ngân sách nhà nước. Thực tế tình hình cho thấy thời gian qua phần lớn tỷ lệ bán cho các nhà đầu tư chiến lược được phê duyệt thường nhỏ, làm giảm sự quan tâm của các nhà đầu tư chiến lược. Tỷ lệ chào bán cho bên ngoài dưới mức chi phối cũng làm giảm sự thu hút với các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư muốn dành quyền chi phối doanh nghiệp sau có cổ phần hóa.

Đại biểu Mai Thị Ánh Tuyết (An Giang): Theo báo cáo, kết thúc năm 2016 có 583 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và còn tỷ lệ sở hữu vốn nhà nước trong số doanh nghiệp cổ phần hóa còn cao. Thực tế cho thấy mô hình doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, còn nhiều doanh nghiệp nhà nước kết quả sản xuất kinh doanh không hiệu quả và không phù hợp với môi trường kinh doanh cạnh tranh nhất là bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế hiện nay. Do đó, đề nghị Chính phủ sớm rà soát chỉ giữ lại những doanh nghiệp thật sự then chốt từng nắm giữ và chuyển toàn bộ các doanh nghiệp nhà nước kinh doanh sang cổ phần, sắp xếp chỉ giữ lại những doanh nghiệp thường cung cấp về dịch vụ công ích, đồng thời xem xét vốn cần thiết cho các doanh nghiệp này để đủ sức phát triển. Bên cạnh nâng cao chất lượng cổ phần hóa, thu hút cổ đông doanh nghiệp tư nhân có năng lưc quan tâm thu hút cổ đông chiến lược trong và ngoài nước. Đồng thời, quan tâm công tác tổ chức thực hiện để tháo gỡ kịp thời và tăng cường kiểm tra uốn nắn chủ trương này.

Quản lý vốn chủ sở hữu chưa hiệu quả!

Đại biểu Mai Hồng Hải- Hải Phòng: Thực tế có trường hợp giá trị vốn nhà nước ở doanh nghiệp, mà nhà nước không chi phối còn lớn hơn ở doanh nghiệp nhà nước chi phối nên việc tham gia quản lý điều hành sẽ hạn chế, do đó nên chăng phải hạn chế tối đa việc nhà nước nắm giữ không chi phối ở lĩnh vực không then chốt mà cần tiến hành thoái vốn toàn bộ.

Đại biểu Vũ Tiến Lộc- Thái Bình: Trong giai đoạn 2011 - 2016, cả nước đã cổ phần hóa được 571 doanh nghiệp và bộ phận doanh nghiệp nhưng chỉ thu về cho nhà nước 43.000 tỷ đồng là quá ít ỏi. Nhiều tổng công ty chỉ bán 1 - 2% vốn điều lệ ra bên ngoài nên khó có thể nói là cổ phần hóa theo đúng nghĩa, thậm chí là vô nghĩa. Lượng vốn nhà nước sở hữu tại các doanh nghiệp đã bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng vẫn còn rất lớn, theo báo cáo giám sát chiếm tới trên 80% vốn điều lệ, vì vậy một lượng lớn các nguồn lực tài chính cho đến nay vẫn chưa tìm được chủ sở hữu có đủ động lực để sử dụng chúng một cách có hiệu quả.

Đại biểu Phùng Đức Tiến- Hà Nam: Tỷ lệ vốn nhà nước ở các công ty cổ phần còn cao do lượng cổ phần chào bán ra công chúng là thấp. So với phương án cổ phần doanh nghiệp, số lượng doanh nghiệp thuộc diện nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối còn lớn nên làm giảm mức hấp dẫn tham gia của các nhà đầu tư, đặc biệt nhà đầu tư lớn chuyên nghiệp trong tổng số 508 doanh nghiệp cổ phần hóa giai đoạn 2011- 2015. Nhà đầu tư chiến lược nắm giữ 15,8% và hết năm 2016 chỉ là 17,5% vốn điều lệ với 571 doanh nghiệp.

Giai đoạn trước năm 2011 tình hình cổ phần hóa 3.958 doanh nghiệp với tổng giá trị vốn nhà nước là 139.000 tỷ đồng, số vốn nhà nước dự kiến bán ra là 36.00 tỷ đồng, thực tế bán được 34.000 tỷ đồng. Số vốn nhà nước chiếm 2,4% tổng số vốn nhà nước so với số vốn cuối năm 2016 vốn nhà nước tại doanh nghiệp 1.398.000 tỷ đồng.

Giai đoạn 2011 - 2016 có 571 doanh nghiệp so với tổng giá trị vốn nhà nước là 214 ngàn tỷ đồng, số vốn nhà nước dự kiến bán là 73 ngàn tỷ đồng, thực tế bán 43 ngàn tỷ đồng. Số vốn nhà nước thực bán chiếm 3% tổng số vốn nhà nước cuối năm 2016. Nếu tính cả số vốn nhà nước đã thoái là 14,6 ngàn tỷ đồng thì giai đoạn này vốn nhà nước cổ phần hóa và thoái vốn chiếm 4,1%. Tổng số vốn nhà nước so với cuối năm 2016 đúng như báo cáo giám sát là rất thấp, rất ít, có doanh nghiệp chỉ bán được 1% đến 2%. 

Năm 2017 có 69 doanh nghiệp cổ phần hóa với tổng giá trị vốn nhà nước là 160 ngàn tỷ đồng, số vốn nhà nước dự kiến bán ra là 75.000 tỷ. Thực tế 5 tháng vừa qua chúng ta IPO được 21 doanh nghiệp thu được 5.000 tỷ đồng. Nếu tính tổng số vốn nhà nước được thoái là 9.000 tỷ đồng thì thực thu là 139.000 tỷ đồng, trong đó có Sabeco. Tỷ lệ vốn nhà nước bán khi cổ phần hóa và thoái vốn là 14.000 tỷ đồng chiếm 1% so với cốn nhà nước vào cuối năm 2016 tại doanh nghiệp. Như vậy, hết năm 2017 tỷ lệ vốn nhà nước thực bán trong cổ phần hóa và thoái vốn khoảng 7,5% tính theo tổng số vốn nhà nước cuối năm 2016.

Trúc Dân


Ý kiến bạn đọc